Onderzoek Universiteit Maastricht: middelbare school speelt grotere rol bij zittenblijven dan gedacht

Of een leerling blijft zitten, hangt niet alleen af van cijfers of inzet. Ook de middelbare school zelf speelt daarin een belangrijke rol. Dat blijkt uit nieuw internationaal onderzoek van Maastricht University
en Hasselt University.

Voor het onderzoek werden gegevens van ruim 124.000 leerlingen op bijna 5.700 scholen in 24 onderwijssystemen onderzocht. De onderzoekers concluderen dat dezelfde leerling op de ene school kan blijven zitten, terwijl die op een andere school mogelijk gewoon overgaat.

Volgens de onderzoekers zit een aanzienlijk deel van de verschillen niet alleen bij leerlingen zelf, maar juist bij scholen en nationale onderwijssystemen.

Extra begeleiding helpt
Leerlingen blijven volgens het onderzoek minder vaak zitten op scholen waar extra begeleiding wordt aangeboden. Denk aan extra uitleg, ondersteuning in kleine groepjes of aangepaste opdrachten voor leerlingen die moeite hebben met bepaalde vakken.

Op scholen met tekorten aan lesmateriaal of andere voorzieningen komt zittenblijven juist vaker voor. Ook binnenklasdifferentiatie, waarbij docenten binnen één klas rekening houden met niveauverschillen, hangt samen met minder zittenblijvers.

Jongens lopen meer risico
Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat jongens duidelijk vaker blijven zitten dan meisjes. Ook leerlingen met een migratieachtergrond en kinderen uit kwetsbare gezinnen lopen meer risico om een leerjaar over te doen.

Nederland behoort volgens de onderzoekers tot de Europese landen met relatief veel zittenblijvers. Gemiddeld blijven jaarlijks ongeveer twee leerlingen per middelbare schoolklas zitten.

Mogelijke gevolgen op lange termijn
Volgens de onderzoekers is zittenblijven bedoeld om leerlingen extra tijd te geven om de lesstof onder de knie te krijgen, maar eerdere studies laten zien dat doubleren niet altijd positief uitpakt. Leerlingen kunnen minder motivatie krijgen of minder vertrouwen in school ontwikkelen. Op langere termijn kan zittenblijven bovendien samenhangen met slechtere kansen op de arbeidsmarkt.

Kritischer kijken naar schoolkeuze
De onderzoekers adviseren ouders daarom om bij de keuze voor een middelbare school niet alleen naar slagingspercentages te kijken, maar ook naar de manier waarop scholen leerlingen begeleiden die achterstanden oplopen.